Wydarzenia lat 30 - wojna domowa w Hiszpanii, zajęcie przez Hitlera Austrii i Czechosłowacji - skłoniły Chaplina do nakręcenia "Dyktatora". Już sama zapowiedź filmu wywołała protesty. Niemcy zagroziły bojkotem filmów amerykańskich w Niemczech, a twórcy grożono śmiercią. Chaplin jednak obiecał: "Dyktatorzy są komiczni. Zamierzam ośmieszyć ich w oczach publiczności". "Dyktatora" pokazano po raz pierwszy 15 października 1940 roku. W pewnym kraju władzę obejmuje dyktator Adenoid Hynkel. Próbuje wycisnąć pieniądze od bankierów żydowskich. Kiedy ci mu odmawiają, rzuca swych siepaczy na biedotę żydowską.
Prześladowania dotykają Charliego, golibrodę żydowskiego. Jego zakład zostaje spalony, a on sam trafia do obozu koncentracyjnego. Po jakimś czasie ucieka jednak przebrany w mundur. Tymczasem Hynkel beztrosko poluje na kaczki. Przypadek sprawia, że dyktatora aresztuje policja. Jego miejsce zajmuje Charlie. Nowy przywódca narodu wygłasza żarliwy apel o pokój (6 minut). Karykatura Hitlera w wykonaniu Chaplina jest wstrząsająca, a wiele scen (zwłaszcza balet Hynkela z globem ziemskim) po raz kolejny dowiodło geniuszu artysty.
... Golibroda żydowski, który odważnie walczył na froncie, został ciężko ranny i stracił pamięć. Przebywał bardzo długo na leczeniu w szpitalu. Kiedy wstał wreszcie wyleczony z amnezji, w kraju jego objął rządy dyktator Adenoid Hynkel. Golibroda odnajduje w gettcie swój dawny sklepik i zakochuje się w samotnej, młodej dziewczynie Hannah (Paulette Goddard).
Pewnego dnia głos Adenoida Hynkela grzmi przez głośniki. Rozwścieczony Fuhrer, któremu nie udało się skłonić finansistów żydowskich, by wpłacili mu poważne subwencje, postanawia rzucić swoje oddziały szturmowe na ubogich Żydów. Harinah i Charlie uciekają przed pogromem. Sklepik ubogiego golibrody zostaje spalony. Kochankowie znajdują schronienie u dawnego kolegi wojennego Charliego, który należy do spisku przeciw reżimowi. Hannah ucieka do sąsiedniego kraju, Asturii. Charlie zostaje aresztowany i zamknięty w obozie koncentracyjnym wraz ze swoim przyjacielem, antyfaszystą.
Tymczasem Hynkel marzy w swej ogromnej kancelari o podboju świata i postanawia zająć Asturię. Chciałby uzyskać na to zgodę innego dyktatora, Napaloniego (Jack Oakie), którego zaprasza do siebie. Po różnych komicznych perypetiach obaj dyktatorzy wszczynają kłótnię i zaczynają się bić. Golibroda zaś i jego kolega uciekają z obozu wkładając mundury, które im dano do szycia.
Hynkel poluje na kaczki. Wskutek nieporozumienia Fuhrer zostaje zamknięty w obozie, a golibroda zajmuje jego miejsce. Przed zajęciem Astuni, Hynkel miał wygłosić wielką mowę. Charlie przemawia z trybuny, na której widnieje olbrzymi napis: WOLNOŚĆ. Film kończy się patetycznym apelem do ludzkości.
Z punktu widzenia technicznego mowa ta stanowi prawdziwy majstersztyk, gdyż Chaplin pozostaje sam na ekranie przez czas wyjątkowo długi jak na konwencje filmowe: sześć minut. Tekst apelu jest kluczem do "Dyktatora" i ewolucji, którą przeszedł autor filmu...
... W najsłynniejszym epizodzie "Dyktatora" Hynkel, sam w wielkich salach swojego pałacu, stoi przed globusem. Zbliża się do niego, oddala i wreszcie zaczyna żonglować kulą. Ten niezwykły balet dorównywał doskonałością najlepszym osiągnięciom Charliego, na przykład "tańcowi bułeczek". Lecz głębią myśli i analizy, doniosłością poruszonego tematu Chaplin prześcignął w tym epizodzie samego siebie.
Kiedy globus pęka wreszcie jak bańka mydlana, dyktator ogarnięty histeryczną i szaleńczą rozpaczą wspina się po kotarze jak ścigana małpa. Rzeczywisty koniec Hitlera, którego klęska doprowadziła do szaleństwa, nie wiele się różnił od tej antycypacji. Ostra karykatura Hitlera, którą stworzył Chaplin, dzięki takim szczegółom przypomina największe dzieła Daumiera czy Goyi...
